Her geçen gün teknoloji gelişiyor. Elektronik aletlerin kullanımı artıyor. Ve farkında olmadan tüm canlılar bu cihazların yarattığı elektromanyetik alanın ve dalgaların etkisi altında kalıyor. Bu dalgalar kanser başta olmak üzere pek çok ölümcül hastalığa davetiye çıkarıyor. Yapılan birçok araştırma günlük hayatımızda saatlerce kullandığımız, adeta parçamız haline gelen bu cihazların yaydığı elektromanyetik dalgaların insan vücudunda etkili olduğunu gösteriyor.

  • Radyoaktiviteyi keşfeden Polonya asıllı Fransız kadın fizikçi 1903’te Nobel Fizik Ödülü’ne, 1911’de ise Nobel Kimya Ödülüne de layık görüldü. Fakat 1934 yılında Fransa’nın Savoy (Savoie) kentinde kan kanserinden öldü. Aşırı dozdaradyasyona maruz kaldığı için kan kanserinden ölmüştür. Yapılan otopside radyum ve polonyumun tüm iç organlarını dağıttığı fark edilmiştir. Elektromanyetik dalgalar sanıldığı kadar masum değildi, çünkü Marie Curie’nin hastalığı aşırı dozda radyasyona maruz kalmasına bağlıydı.
  • 2006 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan açıklama her geçen gün teknolojinin gelişmesiyle hayatımıza giren elektrikli aletlerin yarattığı bu durumun hafıza kaybı, düşük ve kanser riskini yüzde 50 artırdığı yönünde.
  • Çevre bilimcilerin ‘elektromanyetik kirlilik’ olarak adlandırdığı televizyon, mikrodalga fırın, bilgisayar, cep telefonları gibi aletlerin yaydığı elektromanyetik dalgaların yarattığı kirlilik, gözle görülemiyor, ne yazık ki tehlikenin boyutu da fark edilemiyor!
  • Uzmanlarca pek çok hastalığa neden olduğu kanıtlanan bu aletlerin kullanımı obezite’den cinsel sorunlara, Alzheimer’dan erken yaşlanmaya, göz tümöründen kan kanserine kadar pek hastalığa sebep oluyor.
  • Elektromanyetik kirlilik en fazla kafatası kemikleri ve beyin sıvılarını etkiliyor. En büyük zararı da vücutları tam olarak gelişmemiş çocuklar ve ergenlik çağındaki gençler görüyor.

Elektrik enerjisi, hayatımızı sürdürebilmemiz için 20. yüzyıla göre artık daha fazla önceliğe sahiptir. Daha fazla elektrik tükettiğimiz için şebekede daha yüksek manyetik alanlar oluşmaktadır.

  • İletişimin vazgeçilmezi cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar, bluetooth kulaklıkları, oyun konsollarının yaydığı elektromanyetik kirlilik sadece hastalıklara yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda metropolde yaşayanların en çok yakındığı enerji düşüklüğü, gerilim, halsizlik ve kalitesiz uykuların da nedeni. Evet, bu aletler yaşamı çok kolaylaştırıyor ama ya sonrası…
  • Günlük yaşantımızda ne kadar sık ve uzun süreli kullandığımızın farkına bile varmadığımız elektronik cihazlar elektromanyetik alan (EMA) yaratmaktadır. Elektronik cihazlardan üretilen elektromanyetik dalgaların gücü ister yüksek, ister düşük olsun, insan vücudunda etkili olmaktadır.
  • Elektromanyetik dalgalar (EMD) vücuttaki dokulara;

1) Isıtarak; Yüksek güçlü EMD ısıya bağlı zarar verirken

2) kimyasal değişimlere yol açarak zarar verenler; düşük watt’lı EMD’nin uzun süre alınmasıyla dokularda kimyasal değişmeler nedeniyle zararlı etkileri ortaya çıkar.

ELEKTROMANYETİK ALAN (EMF) NEDİR?

Elektrik Alanı Nedir?

  • Elektrik alanı, bir elektrik yükünün başka bir elektrik yükü üzerinde yarattığı çekme veya itme kuvveti etkisini ifade eder. Elektrik alanını meydana getiren şey, elektrik yüklerinin varlığıdır. Bundan dolayıdır ki, elektrik şebekesine bağlı bir lamba, içinden akım geçip yanıyor olmasa bile bir elektrik alanı yaratır. Bir cihazın beslenme gerilimi yükseldikçe, bunun sonucu olarak ortaya çıkan elektrik alanı da yükselir. Elektrik alan şiddeti, kaynaktan uzaklaştıkça hızla azalır. Elektrik alanı için dikkate değer bir nokta, az da olsa yalıtkan nitelikli küçük bir engelin bile (bina, ağaç vb.) elektrik alanını engelliyor olmasıdır.
  • Elektromanyetik alan, elektromanyetik dalgalardan oluşur. Elektromanyetik dalgalar ise Elektrik Alan (E) ve Manyetik Alan bileşenlerinden oluşan, ışık hızı ile hareket eden dalgalardır.
  • Prize takılı her elektrikli cihaz kapalıyken bile elektrik alanı yaratıyor, ama açıkken buna bir de manyetik alan ekleniyor. Elektrik alanı oluşması için aslında bir cihaza bile gerek yok, prizin kendisi de, prize takılı herhangi bir uzatma kablosu da elektrik alanı yaratmaya yetiyor!
  • Günlük hayatta televizyon ve radyo sinyallerinin alındığı her yerde, bilgisayar ekranı karşısında elektrikli battaniye ya da mikro dalga fırın gibi elektrikli aletleri kullandığımız durumlarda EME’nin çeşitli etkileriyle karşılaşırız.
  • Mobil telefonlar tarafından kullanılan radyo frekans (RF) sinyalleri de bir EME şeklidir. Radyo sinyalleri 100 yıldan fazla bir süredir iletişim teknolojisinde kullanılmaktadır. Televizyon ve radyo vericileriyle karşılaştırılırsa, baz istasyonları çok düşük seviyelerde EME yayınlar.

Manyetik Alan nedir?

  • Manyetik alan, elektrik yükleri yer değiştirdiğinde, yani bir elektrik akımı, sirkülâsyonu olduğunda ortaya çıkar. Lamba yandığında, elektrik alanının yanı sıra, akımın besleme kablosundan lambaya geçişinden kaynaklanan bir manyetik alan da söz konusudur. Akım ne kadar yüksekse, bunun bir sonucu olan manyetik alan da o kadar yüksek olur. Elektrik alanında olduğu gibi, manyetik alan şiddeti de mesafe ile hızla azalır. Buna karşın, manyetik alan, elektrik alanında olduğu gibi engel teşkil eden nesnelerce neredeyse hiç engellenmez.

Tablo’da elektrik alan ile elektromanyetik alan özellikleri karşılaştırmalı olarak verilmektedir.

 

ELEKTOMANYETİK DALGA: RADYASYON (IŞIMA) NEDİR? 

  • Radyasyon (ışıma) genel anlamda enerjinin uzayda dalgalar ya da tanecikler (fotonlar) halinde yayılmasıdır. Elektromanyetik dalgalar, boşlukta ışık hızında titreşerek (saniyede 300 bin km) yol alırlar. Yayılma hızı, dalgaların geçtiği ortamın elektriği ve manyetik özelliklerine göre değişir. Doğal ve suni olarak üretilen elektromanyetik dalgalar, frekans ve dalga boyuna göre tasnif ediliyor. Isı, ışık ve radyo dalgaları günlük hayattan bildiğimiz ışıma yoluyla yayılma örnekleridir. Elektromanyetik dalgaların yansıma, kırılma, girişim ve polarizasyon özelliği bulunuyor. Bu dalgalar enerji taşıyor. Geçtikleri ortama iyonizasyonun yanı sıra uyarım ve ısı enerjisi de taşıyor.
  • Elektromanyetik radyasyon da kendi içinde iki ana gruba ayrılıyor. Çok düşük frekanslı radyasyon (ELF) ve radyo frekanslı radyasyon (RF). ELF radyasyona elektrik iletim hatları, evlerdeki elektrik tesisatları, elektrikli aletler yol açıyor.

RF radyasyonun faili ise cep telefonları, baz istasyonları, radyo ve televizyon vericileri, modemler,  radar, jammer (parazit yapan radyo istasyonu, sinyal kesici) ve mikro dalga fırınlar…

  • Elektromanyetik dalgalar, madde içine nüfuz edebilme özelliği sebebiyle radyasyon olarak da adlandırılıyor. Radyasyonlar, madde içine nüfuz edip atomları iyonlaştırması (atom moleküllerinden elektron koparabilmesi) ya da iyonlaştırmaması itibarıyla iki sınıfta İyonlaşma, atomlardan ve moleküllerden elektron koparılmasıdır. Enerji yüklü fotonlardan oluşan elektromanyetik dalgalar, çarptıkları cisimlerden elektron kopararak iyonlaşmalarına yol açabilirler.

 

  • Yüksek frekanslı ve dolayısıyla yüksek enerjili olan x ışınları ve gama ışınları iyonlaştırıcı radyasyonlardır.Daha düşük frekanslı, bir başka deyişle düşük enerjili elektromanyetik dalgalar RF gibi ise iyonlaştırıcı olmayan radyasyon olarak adlandırılırlar. Mobil iletişim sistemlerinin neden oldukları ışınım, iyonlaştırıcı olmayan radyasyon bölgesi içinde yer almaktadır. Cep telefonları, haberleşme cihazları ve tüm elektrikli cihazlar, iyonlaştırmayan radyasyon (0-300 GHz) içinde ele alınıyor.

Nükleer radyasyon, nötron, proton, alfa, beta tanecikleri, x-ray, MR ve röntgende kullanılan x ve gama ışınları ise iyonlaştırıcı radyasyon (300 GHz ve üstü) türünde yer alıyor.

  • İşte elektromanyetik dalgaların bu özellikleri insan bünyesinde muhtelif menfi tesirlere yol açıyor. İnsana da bir manada elektrikle çalışan bir mahlûk diyebiliriz. İnsan bedeni fonksiyonlarının hepsi 1-250 mikro volt gerilimli elektrik uyarılarıyla gerçekleşiyo Çok düşük frekanslı radyasyon, ELF radyasyonu dışarıdan bu hassas sistemi etkileyerek tabii dengeyi bozabiliyor. Elektromanyetik alanların iki tür biyolojik tesiri bulunuyor. Kısa sürede; baş ağrısı, göz yanması, yorgunluk, gece uykusuzluğu, hâlsizlik, baş dönmesi hissediliyor. Uzun sürede ise insan bünyesindeki moleküler ve kimyasal bağlara, hücre yapısına ve bağışıklık sistemine zarar veriyor.
  • Elektronik cihazlardan üretilen elektromanyetik dalgaların gücü ister yüksek, ister düşük olsun, bu dalgalar insan vücudunda etkili olmaktadır. Elektromanyetik dalgalar (EMD) vücuttaki dokulara ısıtarak ve /ya da kimyasal değişimlere yol açarak zarar verirler. Yüksek güçlü EMD ısıya bağlı zarar verirken, düşük watt’lı EMD’nin uzun süre alınmasıyla dokularda kimyasal değişmeler nedeniyle zararlı etkiler ortaya çıkar. Elektromanyetik radyasyonlar boşlukta yayılma özelliğine sahiptir. Bu tür dalgalar, dalga boyları ve frekansları ile belirlenir. Tüm EMD, boşlukta aynı hızla yayılır. Bu hız ışık hızına eşit olup saniyede 300.000 km’dir. Enerjileri çok yükselen bu ışınlar moleküllere çarptığında onları iyonlaştırarak, molekül yapısını, yani yaşamsal işlevlerini bozar ve böylece olumsuz biyokimyasal tepkimeler sonucunda kanser oluşumunu kolaylaştırır.

ELEKTROMANYETİK ENERJİ KAYNAKLARI NELERDİR?

  • Doğal Alanların Kaynakları:

Doğal elektromanyetik alanların çoğunun frekansı 0 Hz’dir: Bunlar statik alanlar olarak adlandırılır. En kayda değer örnekleri şunlardır:

  • Yerkürenin pusuladaki mıknatıslı iğneyi yönlendiren manyetik alanı,
  • Fırtına bulutlarının altında çok yüksek değerlere ulaşabilen atmosferik elektrik alanı.

Öte yandan, zaman içinde değişen ve bazıları çok yüksek frekanslı olan elektromanyetik alanlar yaratan başka doğal kaynaklar da vardır. Şu örnekleri sayabiliriz:

  • Statik elektrik
  • Bulutlarda biriken elektriği deşarj eden bir elektrik akımı olan şimşek
  • Güneş ışığı ve kozmik ışınım gibi çok yüksek frekanslı elektromanyetik ışınımlar

 

  • Doğal Olmayan Alanların Kaynakları:

Elektrik enerjisi ile çalışan sistemler elektromanyetik enerji yayan başlıca kaynaklardır.

  • Çeşitli elektrikli ev aletleri (buzdolabı, çamaşır makinesi, ütü, mikser, mutfak robotu, saç kurutma makinası, vb.)
  • Televizyon ve bilgisayar ekranları
  • Floresan ve halojen lambalar
  • Tedavilerde kullanılan elektrikli tıbbi cihazlar
  • Enerji nakil hatları ve trafo istasyonları
  • Radyo, TV, telsiz ve GSM sistemi verici istasyonlarının antenleri
  • Radar sistemleri ve uydu iletişim sistemleri

 

  • Elektriğin kablolardan hareket etmesi elektrik ve manyetik alanlar oluşturmaktadır. Kızartma makineleri ve elektrik battaniyeleri yüksek voltaj hatlarınınkine yakın manyetik alanlar oluşturmaktadır. Eğer böyle bir risk varsa evlerdeki araç ve gereçler daha büyük oranda etki yapabilecektir. Elektriksel ve manyetik alanların bağışıklık sistemini, iç salgı sistemini, büyüme düzenleyici mekanizmaları etkilemektedir.
  • Elektromanyetik radyasyona maruz kalmamız sadece evimizle sınırlı değil. İş yerlerinde fotokopi makineleri, bilgisayarlar ve diğer teçhizattan yine radyasyon fışkırıyor. Devlet dairelerine ve havaalanlarına girerken geçtiğimiz metal detektörlerden de iyice ışınlanıyoruz. Hadi işi gücü geçtik; gelelim hafta sonuna. Aile boyu gidilen alışveriş merkezlerinin kapısında da bırakmıyor peşimizi radyasyon. Hele hele tren, metro ve uçak yolculuklarında da yüksek miktarda elektromanyetik radyasyon alıyoruz.

 

 

Tablo 1: Sürekli kullanılan bazı cihazlardan yayılan Elektrik ve Manyetik Alan değerleri

  • Elektromanyetik dalgalar binaların içine girebilirler. Bütün cisimler elektriksel iletkenliklerine bağlı olarak elektromanyetik dalgaları yansıtma ya da geçirme özelliğine sahiptir. Elektromanyetik dalgalar, bina duvarından geçerken havada yayılmalarına göre enerjilerinin daha büyük bir kısmını kaybederek zayıflarlar.

 

Elektromanyetik Alanların Günlük Hayatımızı Nasıl Etkiler?

  • Düşen bir yıldırımın elektronik cihazlarını çalışamaz duruma getirebilmesi
  • Evdeki ya da ofisteki bilgisayarın FM dalga radyo yayınlarını bozması
  • Elektrik süpürgesinin TV’lerde karlanmaya sebep olması
  • Floresan lambalar yandığında bilgisayar ekranının kırpışması
  • Havaalanı radarlarının dizüstü bilgisayardan etkilenmesi
  • Cep telefonları ya da bilgisayarların araçların ABS fren sistemini kilitlemesi

Derleyen: Emine Aydın

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.